De Bilderbergertjes

Politiek gaat over macht – dat weet iedereen. Politicoloog Laswell beknopte zijn onderzoeksmethode op het gedrag binnen politieke machtsstructuren tot een belangrijke zin die tevens als titel geldt van een van zijn bekendste geschriften – Politics: who gets what, when and how. Toch gaat het in de traditionele (massa)media te weinig over welke personen of instituties nu eigenlijk welke macht precies op welke manier uitoefenen en hoe die fundamentele machtsstructuren zich, ook op langere termijn, tot elkaar verhouden. Veel te veel ligt de focus op korte, uitzonderlijke of schokkende berichten en spelen entertainment en kijkcijfers ook voor ‘objectieve’ nieuwsmedia een steeds belangrijkere rol. Als Rutte een scheet laat in de Tweede Kamer willen we allemaal weten of ‘ie stinkt, maar zelden wordt er degelijke onderzoeksjournalisitiek geleverd over de vraag waarom en wie onze minister-president in de praktijk nu eigenlijk representeert en bedient. De reden? Er is een obsessieve run op nieuws en ijzige competitie om als nieuwsmedium de eerste te zijn met een zo spectaculair mogelijk bericht. Tijd om belangrijke zaken in de (juiste) context te plaatsen en fundamentele structuren te ontdekken is er niet of nauwelijks (meer), want ook in de mediabusiness luidt het gezegde: tijd is geld. Gelukkig heb ik geen last van deadlines en staat mijn baan of salaris niet op het spel als ik verzuim mijn targets te halen. Ik heb deze keer even de tijd genomen om op zoek te gaan naar de strijdigheid tussen theorie en praktijk en heb me verdiept in de achtergrond van een gemeenschap wiens bestaan voor velen tot de onwetendheid behoort. Zelf presenteert deze groep zich heel bescheiden het liefst als een marginaal opererende en weinig relevante praatclub. Mag ik aan u voorstellen: De Bilderbergertjes.

Na de tweede wereldoorlog heerste een gezonde, maar soms nijdige en potentieel gevaarlijke politieke spanning tussen niet alleen de Amerikanen en de Sovjetunie, maar ook tussen de Verenigde Staten en de West-Europeanen, die zich temidden van het kapitalistische en communistische getouwtrek wilden herstellen van de recente fascistische gruwelperiode. Het was voor de Amerikanen frustrerend en onmogelijk te begrijpen waarom de Europese bevolking zich, ondanks de Amerikaanse steun, over het algemeen zo van de Amerikanen afzijdig hielden en niet onmiddellijk als bondgenoot tegen de communisten wilden optrekken. Om de spanningen tussen beide kanten van de Atlantische Oceaan wat te bedaren, kwam een Poolse diplomaat genaamd Jozef Retinger met een plan om een discussieclubje te starten. Op niveau, dat dan weer wel. De leden moesten van hogere, invloedrijke komaf zijn. Maar zo’n club is niet zo eenvoudig samengesteld en heeft bovendien een prominent gezicht nodig. Een bindende factor. Het liefst een beetje een neutraal persoon, iemand met teveel vrije tijd en, als het even kan, een allemansvriend. Dan denk je natuurlijk meteen aan de polderende Hollander. Bijna raak: het werd niemand minder dan de charmante en charismatische Prins Bernhard. En wie anders was meer geschikt, redeneert oud-secretaris van Retinger in een interview met Andere Tijden: hij sprak immers een handvol belangrijke talen, had zich via de ‘liefde’ omhoog gewerkt bij de Nederlandse koninklijke familie (met andere woorden: hij was ‘neutraler’ dan een politicus) en was bovendien geliefd bij de Amerikaanse top. Toen na een paar jaar hard werken en aandringen van Bernard bij de Amerikanen in 1954 de eerste besloten conferentie in Hotel Bilderberg te Oosterbeek werd gehouden, was daarmee de geboorte van de Bilderberg-groep een feit. Zeventig luitjes mochten naar de Lage Landen afreizen om er zonder pottenkijkers te kunnen babbelen. Normaal gesproken worden praatclubjes vaak in een vrouwelijke context geplaatst, maar deze groep bewijst de hardnekkige misvatting van dat vooroordeel. Het waren voornamelijk mannen die geïnteresseerd waren in deelname en niet zomaar willekeurig, uiteraard. Je moest op z’n minst uitzonderlijke macht genieten en naar de ideeën van Retinger en cohorten schikken. Of, zoals Bernhard zelf zei, ”je moest op een of andere manier invloed hebben”. Iemand met invloed was en is David Rockefeller – bankier van beroep en afkomstig uit een van ‘s werelds rijkste familiegeslachten. Hij zag als groot voordeel dat private en publieke instanties samen konden komen en onder strikte privéomstandigheden hun kennis en gedachten konden uitwisselen.  Immers hebben de grote, mainstream media zich vanaf het begin af aan afzijdig gehouden van alle conferenties.
Toen Bernhard in een donker licht kwam te staan, omdat hij steekpenningen had aangenomen, kwam ook zijn positie als hoofd van de Bilderbergconferenties in gevaar. Deze zogenaamde Lockheed-affaire maakte uiteindelijk een einde aan het voorzitterschap van Prins Bernhard, want de Amerikanen zijn niet zo dol op schandalen. Mits ze aan het licht komen, natuurlijk. Bernhard werd gedwongen af te treden, maar het bestaan van de Bilderberggroep kwam geenszins in gevaar. Zo’n pakweg honderd ongeneeslijk rijken of magistraal machtigen blijven deze jaarlijkse bijeenkomsten tot op de dag van vandaag volhouden. Afgelopen weekend, om preciezer te zijn, was alweer de 64 vergadering in het Duitse Dresden. Op uitnodiging was ditmaal onder andere Frau Angela Merkel, zij was immers door Forbes tot machtigste vrouw van 2015 is uitgeroepen. De Nederlandse vlag wimpelt al jaren bij de Bilderbergmeetings. Ook dit jaar was ons kleine kikkerlandje aanwezig in de personificatie van Koning Willy, ditmaal zonder echtgenote en z’n moeder – waarschijnlijk door bezuiniging op de oppas; onze goedlachse premier Rutte, ook zonder vrouw; Rotterdamse burgermeester Aboutaleb; Sharon Dijksma van Economische Zaken, olie- en gasbaas Ben van Beurden (Shell); internationaal adviseur van The Goldman Sachs Group, econoom en trouw lid Victor Halberstadt; de wereldberoemde Kajsa Ollongren (plaatsvervangend burgermeester van Amsterdam natuurlijk); en vice-premier Lodewijk Asscher. Die laatste las echter pas thuis in de krant over zijn aanwezigheid en corrigeerde de slordige Volkskrant-journalist via twitter.

Screen Shot 2016-06-15 at 11.51.08

Maar waarom weigert Asscher zo’n eervolle uitnodiging? Hij stond in 2006 als Amsterdamse wethouder op zijn strepen toen de landelijke politiek en het bedrijfsleven hem aandrongen om Schiphol te privatiseren. Asscher weerstond een weergaloze storm van kritiek van de hoge heren en weigert nu met dezelfde bazen die hem even ‘de oren kwamen wassen’ aan tafel te zitten, aldus Vrij Nederland. Een PvdA’er met principes: ik dacht dat ze uitgestorven waren. De Verenigde Staten is uiteraard hofleverancier op de conferentie en opvallend is dat er volgens de incomplete participantenlijst anno 2016 geen prominenten van Chinese, Russische, Arabische of Zuid-Amerikaanse afkomst zijn. Laat staan dat er Afrikanen worden uitgenodigd. Maar fair enough, het is immers een club ontstaan uit het idee om trans-Atlantische relaties te bevorderen. Maar de media dan? Die zitten natuurlijk als echte paparazzi in de bomen en struiken om met horden camera’s alle aanwezige leden te fotograferen. Helaas. Aan de poorten rammelt slechts een handvol activisten dat zich de alternatieve media noemt. De groep bestaat uit verscheidene particuliere en vertegenwoordigt kleinere nieuwswebsites. Maar waar zijn de ‘grote jongens’ dan? En, als media zich profileren als controleur van de (politieke) macht, waar blijven dan de informatieve voorpagina’s en hoe zit het met de uitgebreide onderzoeksjournalistiek? Het is een raadselachtig mysterie, dat bovendien een voedingsbodem vormt voor de meest fabelachtige complottheorieën. Toch is het niet heel moeilijk om in de richting van een antwoord te komen, want veel van de ‘grote jongens’ zitten gewoon binnen. Een columnist van de Washington Post, de hoofdredacteur van The Economist, correspondent van NBC News, hoofdredacteur en een columnist van Bloomberg en een gezant van de Financial Times. Rockefeller zou zich bij de conferentie in 1991 in het Duitse Baden-Baden zelfs dankbaar hebben uitgesproken tegenover alle aanwezige publicisten dat zij hun belofte van discrete geheimhouding al 40 jaar lang hebben gehouden.

Wat we er van moeten denken of geloven? Geen idee. Het gaat wellicht ver om in alle complotsferen te denken dat deze gezanten doelbewust en systematisch de aarde tot een slavenkolonie aan het transformeren zijn. Maar om te stellen dat een Westerse groep van de rijksten en machtigsten der aarde meerdere malen per jaar samen komen om op een hutje op de hei slechts wat thee te leuten en potjes bingo te spelen is natuurlijk minstens zo naïef.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *