Farage: uit nood geboren politicus

Breaking: Nigel Farage wil niet alleen zijn land, maar ook zijn leven terug en stapt op als leider van de United Kingdom Independence Party (UKIP). Het zou me niet verbazen als dat bericht door veel media en mensen wordt gezien als laffe daad om je terug te trekken nu de Brexit daadwerkelijk in gang gezet moet worden. Ik vind het gezien zijn ambities en persoonlijkheid een begrijpelijke beslissing. Hij stopt, bijna als artiest, op zijn hoogtepunt en vervolgt wederom zijn hart – en dat ligt nu eenmaal niet in de politiek. De BBC volgde hem 6 maanden lang en vroeg wat Farage op brutale wijze zelf aan de ‘president van Europa’ Herman van Rompuy vroeg: who are you? Een overzicht van een controversiële, strijdbare en uit nood geboren politicus.
Toen hij als 18-jarig, eigenwijs broekie zijn hometown Farnborough verliet, koos hij er voor om niet te gaan studeren maar om in de business van The City te gaan werken. Hij was geen brave studie-nerd en het enige waar zijn interesse op school dan ook voor gewekt kon worden waren liberale denkers en filosofen zoals John Stuart Mill. Hij ontwikkelde een natuurlijke aversie tegen een grote overheid die haar burgers graag de les leest en hun wetten voorschrijft. Anders dan zich al te veel met de politiek te bemoeien, handelde hij al vroeg in het Londense Trade Centre waar de dagelijkse prijs voor metalen als koper, nikkel en tin werd bepaald. Met stres als niet te stoppen motor zat hij in de grote glazen gebouwen waar hij te maken had met handelspartijen van over de hele wereld. Zijn brandstof? Drank, sigaretten en humor. Want elke werkdag als om vijf uur de hectische arbeid erop zat, was hij in de kroeg te vinden om over zaken en politiek te praten, maar vooral om hard te lachen en met behulp van zijn sigaretten in z’n eigen rook op te gaan. Niet geheel verrassend dat hij achter de schermen kampt met gezondheidsproblemen. Hij denkt dikwijls met een warm gevoel terug aan zijn gouden jaren in business: ”I absolutely loved it”. Maar waarom beklimt zo’n doordrongen marktfundamentalist dan de bühne van de politiek? Het was een druilerige werkdag in 1992 toen hij in de kroeg te horen kreeg dat het Verenigd Koninkrijk het Verdrag van Maastricht ondertekende, waarmee Engeland zich in feite aan de politieke Europese Unie verbond en wellicht de fout zou maken om de eurozone te betreden. Hij werd furieus, zegde zijn lidmaatschap van de Conservative Party onmiddellijk op en stampte op de kop af zijn eigen partij uit de grond. UKIP was geboren en hij voelde zich geroepen om weliswaar tegen zijn zin in de politieke arena te betreden. Na behoorlijk wat tegenslagen mocht hij in 1999 dan eindelijk het Europese Parlement betreden om daar bijna dagelijks zijn kritische visie bloot te stellen aan in zijn ogen idiote bureaucraten die afstevenden op een onwenselijke Federale Unie van Europa met een gemeenschappelijk munt die desastreus zou zijn vanuit het oogpunt van soevereine lidstaten. Zie daar de ietwat verknipte, eigenzinnige en trotse Engelse attitude waar ze aan de overzijde van Het Kanaal zo bekend om staan. Maar je kan niet zeggen dat hij helemaal ongelijk heeft gekregen: er is meer macht overgeheveld aan Brussel, volksreferenda worden genegeerd en de euro is eerder een splijtzam dan een bindmiddel tussen Noord en Zuid. En om te stellen dat hij anti-Europa is, is een veelgebruikt maar hardnekkig misverstand. ”I love Europe: I worked for French companies, married a German woman and I adore its diversity in all sorts of things”. Als het aankomt op de huidige Duitse dominantie in de EU, grapt hij in iets veiligere sferen weleens dat hij als geen ander weet hoe het is om in een door Duitsers gedomineerd huishouden te leven. Dat zijn grappen en grollen soms schuren en hevige weerstand oproepen, kan hem ogenschijnlijk weinig boeien. Hij heeft maling aan vrijwel alles wat hem belemmert zijn leven op zijn eigen manier te leven. Tickets kopen in de tram in Straatsburg? Te veel gedoe. Verboden te filmen in het Europees Parlement? Onzin, hij laat de BBC erin. Niet roken in je eigen EU-office? Nigel zet de asbakken gewoon op tafel. Bovendien pronkt de Britse vlag pontificaal op zijn zetel in het parlement, want van die door Fransen georchestreerde Europese vlag moet hij absoluut niets hebben. Maar een parlement kan je het volgens Farage eigenlijk nauwelijks noemen, want het is bij zijn kennen het enige parlement in een beschaving dat geen mogelijkheid heeft om wetgeving te initiëren, te wijzigen of in te trekken in welke vorm dan ook. Dat wordt gedaan door de niet democratisch gekozen leden van de Europese Commissie. Hij ziet politiek dan ook breder dan alleen de instituties die daarvoor zijn opgericht. ”Every pub is a parliament: it is in pubs where people get together from their community and discuss societal issues.” Tussen de bedrijven door, komt hij nog zeer regelmatig in zijn favoriete stamkroeg uit de buurt waar hij grootgebracht is en peilt hij de stand van zaken van Jan Modaal. Want welvaart en welzijn, zo redeneert hij, zijn niet de vruchten van de overheid, maar van haar (werkende) burgers en hun bedrijvigheid. Hij is er stellig van overtuigd dat politiek bestuur het best tot zijn recht komt in de vorm van zelfstandige, liberale en democratische natie-staten, die onderling samenwerken op allerlei mogelijke terreinen. Hij herhaalt deze visie dan ook meermaals en overal waar hij kan en komt – het liefst in Zwitserland. Toch bestaat over het algemeen een ander, voornamelijk negatief beeld en moet hij veel van zijn kostbare energie stoppen in het recht praten wat door de media of zijn partijgenoten krom geluld is. Want van Godfrey Bloom’s uitspraken over de derde wereld als Bonga Bonga Land is hij niet gediend en er is al evenwel een aantal partijgenoten dat heeft moeten opstappen wegens racistisch getinte uitspraken. Zelf verdedigt hij UKIP als een niet-rascisitsche en niet-discrimenerende partij. Dat doet hij niet alleen in woorden, zoals tegenover het programma Brandpunt, maar ook in daden, door samenwerking met Wilders, Le Pen en andere zogenoemde populisten principieel te weigeren. In zijn eigen woorden kan hij het bijvoorbeeld niet rijmen dat Wilders aan de ene kant voor vrijheid van meningsuiting pleit, terwijl de PVV’er in dezelfde zin voorstelt om de Koran te verbieden. In tegenstelling tot zijn Nederlandse en Franse collega’s, schopt hij niet louter zonder nuance tegen de EU en haar beleidsmakers. Hij vond het, net als vrijwel iedereen, een geweldig idee om de Fransen en Duitsers na de oorlogen weer als vrienden om de tafel te krijgen in een samenwerkingsplatform en is faliekant voorstander van Europese coöperatie, weliswaar tussen zelfstandige en soevereine lidstaten. Dat hij meer is dan een doorgewinterde Britse patriot of een verharde neo-liberaal en wel degelijk een kloppend hart heeft, bewijst hij in meerdere speeches waar hij het opneemt voor de verarmde bevolking van Zuid-Europa. “Greece is not a failing subsiding company where head office needs to come in and take control. Greece is a nation with a soul, with pride, with history. Goodness me they invented democracy in the first place.”  Terwijl de meerderheid van het Europees Parlement tijdens de hoogtepunten van de eurocrisis de Griekse premier in de verdomhoek plaatste en als zondebok gebruikte, was Farage een van de weinigen die op pragmatische wijze een hoopvolle uitweg bood voor beide partijen.

Hij bemoedigde in het parlement minister-president Tsipras: “Your moment has come and frankly, if you’ve got the courage, you should lead your people out of the eurozone with your head held high. Get back your democracy, get back control of your country, give your people the leadership and the hope that they crave. Yes it will be tough for the first few months, but with a devalued currency and with friends of Greece all over the world you will recover.” Hij is tevens een van de weinigen die inziet dat bijna 95% van de operaties ‘geld naar de Grieken’ niet terecht komt bij de Griekse bevolking maar in handen valt van Noord-Europese banken, die anders dreigen om te vallen. Dat is geen complottheorie, maar wetenschappelijk onderzoek van onder andere een Duitse business school. Toch is het negatieve beeld over UKIP hem ook deels zelf te verwijten. Want als het om immigratie gaat, heeft hij weliswaar een zeer rationele en redelijke visie maar gebruikt hij dikwijls te versimpelde metaforen of verkeerde tools om ze te uiten. Want hij probeert tegen alle winden in telkens opnieuw te stellen dat hij niet tegen immigranten is, maar ‘slechts’ controle wil over de grenzen van het Verenigd Koninkrijk ten einde zelf te kunnen bepalen wie er wel en niet op welke voorwaarden worden toegelaten tot de Britse eilanden. Hij verliest in dit kader aan geloofwaardigheid door zijn boodschap in het heetst van de strijd met goedkope en misleidende posters te verkopen, zoals onlangs bij de campagne voor een Brexit. Iets dat hij mijns inziens terecht moet bekopen met veel kritiek. Het grootste deel van zijn electoraat komt van ouderen en working class people uit de plattelandsregio’s, die zich in de steek gelaten voelen door hun traditionele favoriet: de Labour Party. Toch vind ik het een absolute gotspe om Farage ongefundeerd en blind voor populist uit te maken. Allereerst is zowel de wetenschappelijke als maatschappelijke definitie van populisme discutabel en omstreden, hoewel de term toch veelvuldig in de rondte wordt gestrooid. Maar wat je ook van deze man vindt, hij stond, staat en heeft altijd gestaan voor zijn wellicht controversiële visies en idealen – ook toen ze nog bij een vrijwel verwaarloosbare groep populair waren. Als dan over een tijdspanne van bijna 25 jaar blijkt dat zijn ideeën aanslaan bij een groeiende groep van zowel de Engelse als Europese bevolking, is het in mijn ogen veel te gemakkelijk en onterecht om hem af te schilderen als populist, om de reden dat zijn wereldbeeld niet strookt met de algemene visie. Ik ben het lang niet met alles van hem en zijn partij eens, maar heb respect voor iemand die voor maatschappelijke idealen staat, er voor bereid is te vechten en z’n nek uit te steken in een weergaloze storm van kritiek en zelfs bedreigingen. Bovendien sprak hij vrijwel altijd zonder papier of spiekbriefje; uit zijn hoofd en uit zijn hart – iets waar je maar weinig politici op kunt betrappen. Er zal ongetwijfeld opnieuw een bak kritiek over hem worden uitgestort, maar Farage heeft voor hetere vuren gestaan. In zijn 52 levensjaren wist hij de strijd te winnen tegen kanker en zowel een vliegtuigcrash als een auto-ongeluk te overleven. Dit is een pitbull die zijn leven op zijn eigen weerzinwekkende manier leeft en zijn hart openlijk blijft volgen, ook als niemand het met hem eens is. Zoals ik al zei, ben ik zelf van een totaal andere politieke leest. Maar ga ik hem stiekem wel een beetje missen, want ik heb toch wel gelachen hoor!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *