Köpenhamn

Uitzicht over Kopenhagen

Ik ben net met een Palestijnse Australiër en een Duitse Zwitser getuige geweest van de achttiende (!) Grand Slam overwinning van een fenomenale Roger Federer, maar de Scandinavische weergoden lijken niets door te hebben. Een mistig en grauw wolkendek staart me ongeïnteresseerd en lui aan door het raam van mijn studentenwoning. Toch kan op dit moment weinig mijn vreugde bederven. Ik ben precies drie weken onderweg in mijn participatie aan het Zweedse leven en het lijkt alsof ik er al maanden zit. Een stortvloed aan vrije tijd heeft nu al geresulteerd in enkele geweldige uitstapjes en een huilende portemonnee. Zo ben ik afgelopen weekend diep onder de indruk geraakt van Köpenhamn. Dat brengt me tot een grondig en uitvoerig verslag van mijn bezoek aan de Deense hoofdstad.
We schrijven 27 januari 2017. Een strakblauwe hemel lokt mij met drie andere uitwisselingsstudenten al om 08:45 uur naar Lund Centralen om van daaruit met de trein in slechts een uur Kopenhagen te bereiken. De ötåg (sneltrein) rijdt via Malmö over de in 2000 geopende Öresundsbron onder de autosnelweg door. De immense brug is niet alleen een overzeese verbintenis tussen de twee landen, maar speelt ook een hoofdrol als belangrijkste decorstuk in de zeer aanbevelenswaardige krimi-serie ‘The Bridge’. Iedere dag om 11:00 uur staat in Kopenhagen een handvol gidsen op het plein voor het Rådhus met gele paraplu’s te zwaaien. Deze goedgezinde enthousiastelingen voeren onder de noemer ‘Free walking tours’ hordes toeristen door de stad en laten zich zelf leiden door het motto dat het niet inkomensafhankelijk moet zijn om goed geïnformeerd te worden over de historie en eigenaardigheden van Kopenhagen. Desalniettemin rekenen ze er al dan niet bewust op dat ze aan het einde van de rit (financieel) getipt worden. Hoe dan ook zijn wij uitverkoren om door de Deense Camilla rondgeleid te worden en zij valt meteen met de deur in huis. Nadat ze het een en ander over het gemeentehuis heeft verteld, wijst ze omhoog naar een groot standbeeld met twee mannen die op elkaars trompetten blazen. Deze dubbele betekenis moet de Deense tolerantie en vrijzinnigheid met betrekking tot de seksuele geaardheid uitdragen. Waar hadden we dat ook alweer eerder gezien? Juist ja, aan de andere kant van de brug.

Hooggerechtshof: med lov skal man land bygge – met de wet bouwt men het land

We worden verder geleid over de langste voetgangersstraat ter wereld en via het hooggerechtshof naar het bierlaboratorium van de Deense Freddy Heineken, meneer Jacobsen. Hij was revolutionair in de industrialisering van het bierproces, waardoor de biersmaak en –kwaliteit constant bleef. Hij had de ambitie het beste bier ter wereld te brouwen en die droom leeft nog immer voort in de slogan van Carlsberg bier: ‘probably the best beer in the world’. De weg vervolgt langs de oudste straat van Kopenhagen, die vertaald de toiletstraat heet omdat je er in premoderne tijden ongestoord je behoefte kon doen. Van echte shit naar politieke shit: we arriveren bij het parlementsgebouw en terwijl de koninklijke paarden in de draafbak op de achtergrond getraind worden, vertelt Camilla over het sociaalliberale en dominante karakter van de welvaartstaat in haar land.

Het Deense parlementsgebouw, Christiansborg, met de koninklijke paarden

Ouders krijgen gezamenlijk de kans een jaar betaald verlof te nemen om voor hun pasgeboren baby’s te zorgen en opvallend in zowel Zweden als Denemarken is dat het gevolg van die regeling een straatbeeld oplevert met buitensporig veel papa’s die de kinderwagen voortduwen. Waar kabinet Rutte II in Nederland met steun van voormalig onderwijspartijen Groenlinks en D66 de studentenbeurs begraven heeft op het kerkhof van austerity management, krijgen studenten in dit land nog wél betaald om een opleiding te volgen. Omdat het budget ook hier stelselmatig wordt ingeperkt, lijken studenten er inmiddels een traditie van gemaakt te hebben om elk jaar na het zomerreces van de politici te protesteren op het plein voor het parlementsgebouw. Het plein is omringd met grote stenen blokken, als oud symbool voor veiligheid om terroristische bedreigingen tegen te gaan. Hoe een steen daar precies voor kan zorgen is me tot zover een raadsel, maar het is klaarblijkelijk ook anno heden genoeg aangezien regeringsgebouwen niet of nauwelijks bewaakt worden. Dit is geen bange, maar vooral een zelfverzekerde samenleving.

Koning Frederik VII vereeuwigd op het parlementsplein met linksonder de symbolische veiligheidsstenen

Dat blijk ook uit de trotse maar tegelijkertijd spottende manier waarop Camilla ons bekogelt met het ene na het andere internationale ranglijstje, waar Denemarken jaar in jaar uit zo hoog op eindigt. Hoge tolerantie ten opzichte van gemarginaliseerden, pioniers in gender equality, tweejarige bijstandsuitkering voor werklozen, vooruitstrevend duurzaam energiebeleid, gelukkige kinderen, blije mensen, et cetera. Tegenover dit zonnig geschetste plaatje staan lage temperaturen, veel wind en een hoge belastingdruk, variërend van 36% tot 65% van het persoonlijke inkomen. En of ze hier echt altijd zo blij zijn, is volgens Camilla nog maar de vraag. Vooral in het winterseizoen kan het nog wel eens tegenvallen om Deense mensen publiekelijk aan te spreken. Bovendien veranderen Kopenhagenaars, net als de meeste Amsterdammers, in monsterlijke schepsels zodra ze op de fiets aan het verkeer deelnemen. Houdt daar de vergelijking met Mokum op? Nee, lang niet. Ook hier stijgen de huizenprijzen de pan uit en word je om de paar meter verwend met architectonische hoogstandjes. Maar waar in deze liberale broedplaats blijven de wiet, hasj en spacecake dan? Niet getreurd, ze hebben hier een gedoogde hippiesamenleving genaamd Christiana, waar je binnen de muren van deze ietwat louche maar easy going gemeenschap met wat groene hulp voor even de grond onder je voeten kan verliezen.

De poort naar Christiana hippie-town

Afvalkunst

Boeddhistische vlaggetjes 

Dit meermaals verlaten deel op het eilandje Christianshavn is ooit in de jaren ’70 geoccupeerd door activistische alternatievelingen en anarchistische burgers die graag een vrijstad wilden creëren met eigen (ongeschreven) wetten en regels. Hoewel ze regelmatig in botsing kwamen met de overheid, zijn ze erin geslaagd om een eigen samenleving op te zetten waarin ieder individu van de ruim 300 bewoners het eens moeten zijn met zo’n beetje alle relevante zaken die er zich afspelen. Zo gaat bijvoorbeeld het verhaal dat er op een dag een alternatieve outsider binnenkwam die ongevraagd zijn eigen hut begon te bouwen. Het ‘dorp’ kwam bijeen, bij de stemming gingen de handen omhoog en meneer kon zijn tent weer afbreken. Die plek was namelijk niet bestemd voor een woonplaats. Toch staat ook nu de reputatie van de hele gemeenschap op het spel omdat er afgelopen zomer één idioot was die met zijn vuurwapen een politieagent de dood in heeft gejaagd. We houden even pauze.

Nyhavn – In de Nieuwe Haven wordt gepoogd met vrolijk gekleurde huizen de vunzigheid van de geschiedenis te maskeren

Na een veel te dure en dramatisch in elkaar geflanste cappuccino gaat de rondleiding verder. Via de uitermate schone grachten en hobbelig bestrate pleinen komen we bij Nyhavn (Nieuwe Haven) met haar bekende divers beschilderde huizen. Waar vroeger dronken zeemannen aanmeerden en zich aan de eerste de beste prostitué vergrepen, behoren de gezellige kroegen en terrasjes nu tot een van de meest bezochte plekken in Kopenhagen. Opvallend aan de geschiedenis van deze stad is dat er zo enorm veel vastgoed in brand is gevlogen. De vlammen waren vaak het gevolg van uit de hand gelopen koninklijke feestjes of het doorgedraaide Deense verlangen om de woonkamers met overvloedig veel kaarsen heel hyggeli (gezellig) te maken. Gelukkig is er altijd genoeg water om te blussen.

Zonsondergang en de grachten maken nieuwbouw draaglijk 

Onze rondleiding eindigt bij de residentie van de oudste monarchie ter wereld, het Amalienborg-paleis. Om het achthoekige plein, met in het midden een standbeeld van ex-koning Frederik V op zijn dravende paard, staan vier bescheiden stadspaleisjes. Op twee van die koninklijke hutjes wapperen hoog gerezen vlaggen die ons er op willen wijzen dat zowel de koningin als haar zoon met zijn familie thuis behoren te zijn. Net als in vele opzichten lijkt Denemarken ook als het op de monarchie aankomt veel op Nederland. Vooral de kroonprins Frederik en zijn Australische wederhelft zijn uitermate populair bij de bevolking. Hij is, evenals onze koning, bezeten van sport en rent, anders dan onze Prins Pils, hier en daar op z’n koninklijke pantoffels een marathon. Zij sprak na een halfjaar vloeiend Deens en maakt het, net als Maxima, met haar oogverblindende uitstraling zelfs voor de meest gedoodverfde republikein moeilijk om niet van te houden. Ze fietsen af en toe samen door de stad en brengen met een verdwaalde beveiliger in de verte zonder problemen hun kinderen naar openbare scholen. Als bewijs dat het toekomstige koningspaar zo down to earth is, doet het in Denemarken beroemde liefdesverhaal van het koppel de ronde. De prins zou namelijk als doodnormale Deen naar Australië zijn gereisd om zijn horizon wat te verbreden en liep in zijn zoektocht naar lokaal bier een kroeg in Sydney binnen. Daar werd hij natuurlijk op het eerste gezicht verliefd op Mary en poogde hij haar met een paar dates in te pakken zonder te vertellen dat hij telg was uit een prominent Deens geslacht. Dat moet een ironisch en schokkend einde van een date zijn geweest: begin je als Australische dame net een beetje te wennen aan het feit dat je geliefde aan de andere kant van de wereld woont, krijg je tussen neus en lippen te horen dat er een kroonschappelijke toekomst op je staat te wachten.

Koning Frederik V met in het midden ‘zijn’ Frederikskerk, of Marble Church, en rechts een van de vier koninklijke stadspaleizen

Thorvaldsens Museum verlicht door de laaghangende winterzon met rechts de parlementstoren

Ook de al bijna vijfenveertig jaar regerende koningin Margrethe II doet het in deze constitutionele monarchie alles behalve slecht. Hoewel ze officieel geen politieke invloed heeft, lapt ze de beperkte ceremoniële rol ieder jaar aan haar royale laars door met haar kerstspeech voor politiek-maatschappelijk debat te zorgen. Dit jaar verwelkomde ze vluchtelingen met open armen en schuurde ze daarmee langs de groeiende Deense weerstand. Er zijn voornamelijk twee dingen die de Denen niet fijn vinden als het om hun vorstin gaat. Allereerst heeft ze een Franse compagnon die al dertig jaar zeurt om een koninklijke titel, maar die weigert de taal te leren en verder geen moer uitvoert. Ten tweede kan de gemiddelde Deen maar moeilijk waarderen dat de koningin naar het schijnt dagelijks zo’n vier pakjes sigaretten weg rookt. Wellicht dat ze bang zijn voor de zoveelste brand. Is het trouwens opgevallen dat de namen Christian en Fredrik veelvuldig voorkomen in het rondje Kopenhagen? Dat komt omdat alle Deense koningen één van die twee namen dragen met een nummertje erachteraan. Net als bij ons Willem I, II en III, alhoewel onze huidige vorst die traditie doorbroken heeft en Alexander heeft laten staan. ”Ik ben toch geen nummah”, aldus koning Willy. Wij eindigen onze dag in de Foodhallen. Jazeker, ook Kopenhagen doet mee aan de verhipsterisering van Europese (hoofd-)steden. Goedgemutste en idealistische dertigers bereiden, in uitelkaar vallende caravans gestationeerd op bijelkaar geraapte houten pallets, kwalitatief uitstekend voedsel van over de hele wereld om het vervolgens extreem opportunistisch te prijzen. Dat is business anno 2017, maar maakt Kopenhagen er absoluut niet minder aantrekkelijk op.

Verhaal nummer 2 in mijn verslagreeks over de Erasmusuitwiselling aan de Universiteit van Lund, Zweden.

3 Comments

  • Ineke Slaman-koestering says:

    Ik ben zó onder de indruk van je gedocumenteerde reisverslag, een genot om te lezen. Zou niet misstaan tussen de gevestigde journalisten, documentairemakers. Echt, m’n complimenten voor je vlotte en foutloze pen. Last er wel pap van.

    Vincent, nu iets anders: morgen ben je jarig en ik feliciteer je van harte met deze feestelijke dag 🍷 🍷. 🍷 (deze zijn voor mij) en 🍺 🍺 🍺 (en deze voor jou).
    Nog een geweldige tijd in Zweden en gefeliciteerd met je a.s. oomschap. Wat een woord!

  • Sandra says:

    Geweldig verhaal. Dank je lieve Vinc.
    Ben benieuwd hoe je morgen je verjaardag gaat vieren? Stockholm ?
    In ieder geval waar je ook bent een hele fijne dag! Dikke kus

  • De Pek says:

    Leuk stuk vinnie!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *