Les uit Scandinavië: tijd voor piraten!

Politieke piraten

Het is een grote blinde vlek in onze huidige samenleving: de macht en invloed van de bedrijven en overheden achter onze mobieltjes, laptops en tablets. In een tijd waarin algoritmes ons sturen, Google en Facebook belangrijke beslissingen nemen en bedrijven of overheden ons massaal bespieden, is het hoog tijd dat Big Data politieke tegenmacht krijgt. Want in de 21e eeuw wordt de strijd om data ieder uur crucialer. Een groep die begrijpt dat dit thema niet tot bijzaak gereduceerd mag worden, is de Piratenpartij. In navolging van de Zweedse Piratpartiet is middels de internationale organisatie Pirate Parties International (PPI) hun invloed over veel westerse landen uitgespreid. Scandinavië is de bakermat van deze internetpiraten. Niet voor niets staat de server van Wikileaks het veiligst in Zweden en werd de Piratenpartij in IJsland bijna de grootste bij de afgelopen parlementaire verkiezingen. De film Inside Job en de Tegenlicht-aflevering Uitdagers van de democratie laten zien hoe de samenleving in IJsland, mede door de Piratenpartij, drastisch veranderd is. Het is bijna het enige land ter wereld waar banken niet koste wat het kost overeind werden gehouden, zakenlui na de economische crisis de bak in gingen en er een nieuwe grondwet klaar staat om de uitdagingen van de 21e eeuw te bestormen. Het deed de inwoners veel pijn aan het begin, maar IJsland lijkt er gezonder voor te staan dan welk Europees land dan ook. In 2006 werd de eerste Piratenpartij ter wereld opgericht in Zweden. De naam was niet gekozen, maar gegeven. Het opkomen voor het delen van cultuur en informatie werd door autoriteiten in de media en politiek gelijk gesteld aan piraterij. Die geuzennaam beviel Zweedse internet-nerds wel. Geïnspireerd door het downloadplatform The Pirate Bay, besloten ze er een politieke beweging mee op te richten. Al in 2009 wonnen de Zweedse piraten een zetel in het Europees Parlement, die het vijf jaar later helaas alweer moest afstaan, en ook in delen van Duitsland is de beweging groeiende. Deze video legt uit dat alle politieke partijen die voortkomen uit de internationale zusterorganisatie, de volgende zes speerpunten hebben.

  1. Aanmoediging van kritisch denkvermogen en een geïnformeerd publiek
  2. Klassieke burgerrechten met betrekking tot individuele vrijheid en verantwoordelijkheid
  3. Het recht op privacy
  4. Transparantie
  5. Vrijheid van informatie en (menings-)uiting
  6. Directe democratie

Hoewel de focus ligt bij (internet-)vrijheid, is dit al lang geen one-issuepartij meer. Of het nu over economie, financiën en banken gaat of over onderwijs, ontwikkelingssamenwerking en vluchtelingen: de piraten geven in hun verkiezingsprogramma een heldere en frisse kijk op traditionele thema’s. Naast pragmatische standpunten, levert deze partij dus ook een uitgedokterde visie op de samenleving van de 21e eeuw: (1) vrije en laagdrempelige (online) kennis is essentieel in een politiek-economisch systeem dat steeds meer gestoeld is op informatie; (2) bottom-up gebaseerde e-democracy, waarbij burgers directer betrokken kunnen zijn bij hun politici en de wetgeving die hen beïnvloedt; (3) klassieke burgerrechten die, zoals privacy en individuele vrijheid, met hand en tand verdedigen tegen een oprukkende surveillance– en controlestaat; (4) transparant, open en controleerbaar bestuur. Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis van De Correspondent laten in hun boek over privacy zien “dat je wél iets te verbergen hebt” en dat je individuele vrijheden niet moet willen afstaan met het schijnargument dat je toch niets te verbergen hebt. Het gaat immers om grondrechten die ieder (toekomstig) individu preventief beschermen tegen eventuele uitwassen van de macht van bedrijven of overheden. Of zoals de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden altijd zegt:

Privacy niet belangrijk vinden omdat je niets te verbergen hebt, is hetzelfde als niet geven om vrijheid van meningsuiting omdat je niets te zeggen hebt.

De lijsttrekker van de Nederlandse Piratenpartij, Ancilla van de Leest, tipt de 2Doc-kijker niet voor niets de documentaire Citizenfour over diezelfde Edward Snowden. Hij riskeert zijn leven door de Verenigde Staten en de wereld te informeren met het hoe en wat achter de geheime diensten. Snowden onthulde niet alleen dat mensen van over de hele wereld in de gaten (kunnen) worden gehouden, maar ook hoe bijvoorbeeld de Internal Revenue Service (IRS) en de Central Intelligence Agency (CIA) data over ons verzamelen. In een reportage van Brandpunt over de ‘Jacht op Snowden’ wordt duidelijk waarom hij zijn leven lang zal moeten vluchten voor een van de machtigste geheime diensten ter wereld: het zwaarst mogelijke vonnis voor spionage is namelijk de doodstraf. Over een van zijn belangrijkste motivaties om dat risico toch te nemen zegt hij: “er was bij mij een groeiend besef dat er in de Amerikaanse overheid in toenemende mate beslissingen werden genomen die in strijd waren met de wet.” De documentaire maakt bovendien duidelijk dat dit niet een arrogante en zelfingenomen spion, maar een bescheiden nerd is die de klok luidt.

Waarom nú de Piratenpartij? Op die vraag geven ze zelf de beste antwoorden: omdat de internet-revolutie, automatisering en robotisering niet stopt; omdat de ICT-kennis in de Tweede Kamer gebrekkig is; omdat beleid, volgens het subsidiariteitsbeginsel, zo dicht mogelijk bij de burger gemaakt dient te worden; omdat cyberwar (informatieoorlogen door hackers) real is; omdat digitale grootmachten en multinationals aan steeds meer touwtjes trekken; omdat patenten geen innovaties meer beschermen, maar medicijnenontwikkeling tegengaan en natuur privatiseren; omdat het drugsbeleid een nieuwe en onbevangen blik vergt; omdat gebrek aan privacy en ethiek in de zorg een gevaar is voor de volksgezondheid. Kortom: voor vrijheid. Ook in een digitale samenleving. Het is de hoogste tijd dat deze partij in de Tweede Kamer andere partijen op dit gebied het vuur aan de schenen gaat leggen. Zodat andere politieke partijen zich niet alleen gedwongen voelen er een paar standpunten over te formuleren, maar de problematiek ook serieus gaan aanpakken. Een nieuwe tijd met expanderende nieuwe technologieën vraagt om nieuwe partijen met een nieuwe en frisse 21-eeuwse blik.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *