Nederlandse verkiezingen in internationale pers

Ondertussen in Nederland...

Er is zelden zoveel aandacht geweest voor de parlementaire verkiezingen van het kleine lullige stukje land dat het geografische afvoerputje van Europa vormt. Het had zo zijn redenen. Een groot deel van de gevestigde media zat er bij belangrijke peilingen niet alleen faliekant naast, maar heeft zelf ook moeite met haar eigen ideologische voorkeuren te onderdrukken: een beetje journalist zit namelijk in een ivoren toren en is tegenwoordig automatisch tegen Trump, tegen Poetin, tegen Brexit en ook tegen Wilders. Nee klopt, dat heeft met journalistiek weinig meer te maken. Maar men was dus in de wereld bang voor een nationaal-populistische lente op ons continent en Nederland kon daar, met de aankomende verkiezingen in Frankrijk en Duitsland, wel eens het startschot voor zijn. Uitslag: de regeringspartijen verloren samen 37 zetels, maar liet VVD met 33 zetels aan het roer. De PVV kreeg er vijf stoelen bij, CDA en D66 zweven met 19 zetels rond hetzelfde aantal en de twee groene partijen – GroenLinks (14) en Partij voor de Dieren (5)- zagen we meer dan verdubbelen. De intense media-aandacht van de horde journalisten, die van over de hele wereld eventjes ingevlogen was, leverde de volgende headlines op: “Halt gesagt zum Populismus“, kopte de Zwitserse Neue Zürcher Zeitung (NZZ). “Populists appear to fall short in Dutch elections“, schreef de Amerikaanse New York Times. De Duitse Spiegel noemde de verkiezingsuitslag een “Sieg der Vernunft“. Het Franse Le Figaro koptePays-Bas: les libéraux de Mark Rutte battent largement Wilders” en leidde hun video in met: “Les Pays-Bas votent contre le populisme“. “Rutte stopt Wildersberichtte de Belgische Standaard. Bovendien wordt de VVD structureel neergezet als liberale partij. In Duitsland spreekt men van “rechtsliberalen“, in Zweden van “högerliberala“, in Frankrijk van “les libéraux” en Engelstalige media hebben het vaak over “liberals“.

Voor dit alles bestaat een kort woord: bullshit.

Het is altijd leuk om de verkiezingen in je eigen land vanuit een ander perspectief te bekijken. Maar het is enorm kwalijk om zoveel bekrompenheid en amateurisme in de toonaangevende journalistiek aan te treffen. Internationale media geven niet alleen te kennen geen kont van onze representatieve democratie te snappen, maar er straalt – met de pretentie van objectiviteit – ook nog eens een extreme vorm van morele superioriteit vanaf. Zoals Wijnberg terecht schrijft: (representatieve) democratieën hebben geen winnaar, zoals bij een twee-partijenstelsel in de Verenigde Staten of een Brexit-referendum in het Verenigd Koninkrijk. Bovendien is het populisme geenszins verslagen, maar juist herverpakt. Partijen als VVD, CDA en PvdA hebben, met Rutte en Buma voorop, grotendeels campagne gevoerd met dezelfde populistische retoriek als Wilders – alleen dan wat netter en minder beledigend. Daar komt nog eens bij dat de internationale pers zich kostelijk vergist in het kwalificeren van de VVD. Deze partij is conservatiever dan een conservenblik en heeft met liberalisme weinig meer van doen. Blijft overeind dat progressieve politiek weliswaar in zetelaantal gewonnen heeft, maar conservatieve politiek opnieuw mag gaan formeren. Niet voor niets geeft Sacha Hilhorst in de Groene Amsterdammer een nieuwe maatschappelijke breuklijn weer: tussen zij die op wat voor manier dan ook willen veranderen en zij die koste wat het kost willen behouden.

Maar gelukkig bestaan er, in deze woeste storm van kortzichtigheid, ook nog journalisten die onze verkiezingsuitslag pogen te duiden of van context voorzien. Het zijn vaak correspondenten, geen hijgerige kant-en-klaarjournalisten. Met wortels of interesse in het land waar ze verslag van doen. Neem de Zweedse media, waar de uitslag de volgende dag in geen enkele krant de koppen haalde. Pas op pagina veertien van Dagens Nyheter (‘Dagelijkse nieuws’) staat een accuraat artikel. Correspondent Ingmar Nevéus doet namelijk keurig verslag van de invloed van Wilders op de gedragingen van andere politieke partijen, met name de VVD en het CDA. Hij brengt ook onder de aandacht hoe de diplomatieke rel met Turkije een rol speelde in de beeldvorming omtrent de verkiezingen, gezien het thema over nationale identiteit – terecht of onterecht – een grote rol bij de debatten speelde. Nevéus geeft de Zweedse lezers daarmee belangrijke inzichten en vaart niet mee op de historische golf van een zogenaamde overwinning op het populisme. In tegendeel, zijn kop is diepgravender: Så har Wilders ritat om den politiska kartan. Vrij vertaald: “zo heeft Wilders de politieke kaart gespeeld”. Wie er ook een zeer scherpe blik op nahoudt en besmet is met Hollandse nuchterheid, is de Zwitserse Elsbeth Gugger. Deze journaliste bericht al vanaf begin jaren ’90 vanuit haar woonplaats Amsterdam voor de Schweizer Radio und Fernsehen (SRF) en de NZZ am Sonntag uit Zwitserland. In een podcast legt ze uit waarom internationale media er volledig naast zitten met hun eenzijdige focus op Wilders en de PVV. Details over gemeentelijke politiek; interviews met Rutte; gesprekken met haar buren; feitelijke gegevens; inzicht in het parlementaire systeem: onafhankelijk van haar mening of perspectief blijkt uit vrijwel alles wat ze aan de Zwitserse luisteraar vertelt dat ze weet waar ze over spreekt. Datzelfde geldt voor Jon Henley, correspondent Europa van The Guardian, die de verzuiling kent en weet wat het poldermodel is. Ook hij verbaasde zich in het FD openlijk over “the global media circus“. Kregen dit soort journalisten maar wat vaker de ruimte in de krantenkoppen…!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *