Poetin’s Rusland: voedzame zondebok

Vladimir draaft graag op beren

De meeste en vaak ook zwakste politici hebben in een of andere vorm een zondebok nodig om hun baan te kunnen vol- en behouden. Daar win je namelijk vaak op emotionele gronden gemakkelijk stemmen mee. Voor Nationaalsocialisten waren dat de joden en de Roma-zigeuners; tijdens de koude oorlog waren het de communisten bij monde van het ‘Rode Gevaar’ en sinds 9/11 zijn voornamelijk moslims populair om als zwarte schaap aan te wijzen. Maar ook ome Poetin en het Russische grondgebied behoren in toenemende mate tot de Westerse containerbegrippen, waarin alles wat niet zint of deugt klakkeloos kan worden afgedankt. Het is een eeuwenoude strategie om het ‘eigen volk’ te verbinden door een gemeenschappelijke vijand te creëren en onophoudelijk nadruk op het bestaan ervan te leggen. Bismarck heeft er in de 19e eeuw nog het Duitse keizerrijk mee verenigt. De nadruk lag daarnet op creëren, want tegenstrijdige of verwerpelijke acties van de uitgekozen tegenpartij worden herhaaldelijk uitvergroot (in Poetin’s geval het annexeren van de Krim-regio, bijvoorbeeld) en er wordt langzaamaan steeds meer informatie gelanceerd over de mogelijke gevaren voor ‘ons’. Zie daar het ontstaan van een vijandsbeeld tussen ‘wij’ en ‘zij’. Om dichter bij huis te blijven was bijvoorbeeld het associatieverdrag met Oekraïne eerst ‘gewoon’ een handelsverdrag, maar werd het geleidelijk aan steeds meer een stem en daad tégen Poetin, omdat hij de veiligheid van het Westen zou bedreigen. Met dank aan de steun van een draaiend Groenlinks mocht meneer Rutte ruim een half jaar te laat toch een deal sluiten met de Europese Unie, zodat hij zichzelf thuis weer in de spiegel kan aankijken. En verrassend genoeg is zijn argumentatie van een heel ander karakter dan vóór het referendum van 6 april dit jaar. Toen wist de premier op televee uit te leggen dat een verdrag met de Oekraïne voor ”meer groei, meer bedrijvigheid en meer banen” zorgt, ons ”geen geld kost” en bovendien de buitengrenzen van de EU stabiliseert. Die argumenten waren in mijn ogen al volslagen flauwekul, maar kijk zelf even hoe onze minister-president er anno december 2016 over denkt.

Dat onze regering het verdrag toch wil ondertekenen en ook namens Nederland wil door laten gaan is voor de verantwoordelijken overigens zeer goed te verdedigen. Zowel de voormalige arbeiderspartij (PvdA) als de ooit liberale VVD was vooraf hartstochtelijk voor het associatieverdrag en mocht het advies van de bevolking in de vorm van het referendum zonder problemen naast zich neerleggen. Het was immers een raadgevend referendum. Alleen lijkt de regering onrechtmatig te hebben gehandeld door de uitslag te interpreteren als nieuw mandaat tot onderhandeling en door er vervolgens oneindig lang over te doen om tot een definitief besluit te komen. Er staat dan ook een rechtszaak tegen Rutte en cohorten te wachten. Hoe dan ook was afgelopen donderdag dan het moment dat ik had zien aankomen: Rutte sloot een deal in Brussel om het verdrag gewoon door te laten gaan. Met een bijsluitertje om de luttele 62% van de nee-stemmers tevreden te stellen, uiteraard. Ik maakte me vooraf al geen illusie dat mijn tegenstem er toe zou doen, alleen heb ik me in het tijdrekken van onze premier vergist. Daar kunnen ze in de voetballerij nog wat van leren. Hoe dit nu precies als defensieve daad tegen Rusland kan worden gezien, zoals Rutte me probeert uit te leggen, is me nog niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk door het installeren van meer (Amerikaanse) militaire knooppunten en uitvalskampen, op basis van artikel 10 in het Oekraïneverdrag dat over militaire samenwerking gaat. De toekomst weet de details. Te midden van deze goed georganiseerde chaos stellen de journalisten van 925 gelukkig nog verstandige vragen: waarom laten we Oekraïense en Russische grootkapitalisten in een leeg  – nou ja leeg, wel met de vereiste kamerplant uiteraard – kantoor op onze zuidas vertoeven als we zo graag de arme protesterende Oekraïeners willen helpen? En als we zo bang zijn voor de op een beer rijdende Poetin, waarom sluiten we dan wel wapendeals met Rusland, zoals hieronder in 2013, en schenden we het embargo tegen de Russische wapenindustrie?

2013_putin_rutte_dsm_rostec

Dat zijn allemaal verdomd moeilijke vragen, waar de regering liever geen antwoord op wil geven. Want toen kamerlid Grashof (Groenlinks) kamervragen stelde over het onderwerp, was de privacy van de desbetreffende fiscale vluchtelingen opeens belangrijker. Zelden is bij deze regering privacy een belangrijk principe om maatregelen wel of niet te nemen, behalve als het ze uitkomt. Bovendien valt dit probleem te tackelen zonder in te gaan op specifieke gevallen en dus zonder de privacy van wie dan ook te schaden. De lichtvoetige ironie van dit alles is wel dat Jesse Klaver in 2014 nog fel ageerde tegen de Russische wapenhandelaren die vanwege het aangename belastingklimaat de Hollandsche polder genieten, maar nu onder de druk bezwijkt en in zee gaat met Mark’s omstreden overeenkomst. Kleine nuance: er bleek een meerderheid op het congres van zijn partij om de deal te steunen, dus dat is dan in elk geval wel democratisch verantwoord. Tenzij de Groenlinks-top haar kiezers heeft proberen te overtuigen natuurlijk. Daar kan ik echter weinig over zeggen, want ik was er simpelweg niet bij.
Maar waarom doen we dit nou eigenlijk allemaal? Dat gedoe met dat referendum en dat gestuntel achteraf? In ieder geval heeft Rutte in een poging alle partijen proberen tevreden te stellen heel lang gewacht om zelf geen gezichtsverlies te lijden. Het heeft er alle schijn van dat het allebei niet is gelukt. Maar wat ongetwijfeld ook een rol moet spelen is dat wij als klein kikkerlandje altijd graag blindelings achter de Amerikanen aanhollen als het gaat om vredesmissies of veiligheidsprojecten – dat zijn hele mooie woorden voor oorlogsvoering. Als het ging om Irak en Afghanistan denken we natuurlijk onmiddellijk aan die aandoenlijke en toch ook sneue beelden van het knullige schooljochie Balkenende op bezoek bij zijn slinkse en militante Amerikaanse oom Bush, die hem wat zelfvertrouwen schonk in ruil voor zijn kritiekloze (militaire) steun.

balkenende_bush1

Onder het eerste kabinet Rutte deden we in 2011 ook mee met de Verenigde Staten in Libië, om dat land vervolgens in totale puin achter te laten, en gooien we tegenwoordig bommen op Syrië in de naïeve hoop de (ideeën van de) Islamitische Staat er mee te laten verdampen. Historicus en Amerikadeskundige Maarten van Rossum legt je maar al te graag uit waarom dat oliedom is. En ook nu lijken we langzaam te worden voorbereid op een al dan niet koud en wie weet ook militant conflict met de Russen. Want de Amerikanen mogen sinds deze maand in het land van de zachte gé een gortige 1600 tanks en wat zware artilleriestukken stallen. Dat doen ze dan wel in een provincie die niet iedere Nederlander tot de zijne of hare beschouwt, maar je gunt het die Limburgers toch niet. Dat de Amerikaanse legergeneraal om conflicten staat te springen, is an sich geen verrassing. Hij dankt er immers zijn goedbetaalde baan aan en ziet de budgetten voor defensie al jaren achtereen stijgen. Bovendien heeft de VS een groter defensiebudget dan Rusland, China en [vul hier een land naar keuze in] samen.

3e7inx8

Toch ben ik zeer tevreden met het gegeven dat de kans dat deze man mijn biologische vader is, nagenoeg nul moet zijn. Kijk zelf maar waarom.

Tot zover de Amerikaanse legermeneer in zijn speech van slechts twee maanden geleden. Maar dat de beoogde vredespresident Obama ook gedwongen lijkt om mee te doen aan deze anti-sfeer tegen Poetin, is op z’n minst opvallend. Hij was immers de man die alvorens ook maar iets gedaan te hebben de Nobelprijs voor de Vrede toegeschoven kreeg, waar achteraf nog redelijk wat ophef over is geweest. Hoe dan ook vind ik Obama een vriendelijk ogende, retorisch begaafde en te respecteren figuur, maar het is belangrijk om niet te vergeten dat zijn persoonlijke invloed ten opzichte van zijn administratie, het congres en de talrijke lobbyisten zeer gering is. De feiten en cijfers spreken zijn reputatie helaas ook vaak tegen: zijn administration heeft meer wapens verhandeld dan welke andere president dan ook sinds de Tweede Wereldoorlog, waarmee ook de staatsschuld bovendien tot historische hoogte klom.

De video die hier hoorde te staan bestaat om onduidelijke redenen niet meer. Het was een onderdeel van Obama’s laatste nieuwsconferentie in 2016. Gelukkig hebben we de screenshots nog!

screen-shot-2016-12-19-at-09-21-08

Om dit alles nou nog eens beknopt samen te vatten, sluiten we af met wat kaartjes. Da’s altijd zo lekker overzichtelijk. We zien bijvoorbeeld dat er, volgens Politico Magazine, minimaal 800 militaire bases van de VS over de hele wereld verspreid zijn. Global Research komt in hun onderzoek op een aantal tussen de 700 en 800 verspreid over 63 landen. Ter vergelijking heeft Rusland, volgens onderzoek van Sputnik, vele malen minder militaire bases in aantal (naar schatting niet meer dan 40) en zijn ze niet mondiaal uitgespreid, maar hoogstens in 12 verschillende en aangrenzende landen geplaatst.

backpage-11601

Bovendien is het de NATO die zijn grenzen richting Rusland heeft verlegd en niet andersom. Toch?

ekspansja_nato-2

Maar boven alles is oorlog, dames en heren, ontzettend vervelend voor de mensen die erin moeten leven. Vraagt u dat maar eens aan de miljoenen vluchtelingen op deze wereld, die wij met alle macht proberen tegen te houden als zij, in een poging veiligheid te vinden, ons stukje grond wagen te betreden. Of neem gewoon aan van voormalige oude en wijze politici zoals Van Mierlo dat oorlog het allerlaatste redmiddel zou moeten zijn om maatschappelijke waarden te verdedigen. Toen ik in maart 2016 met studenten politicologie van de Universiteit van Amsterdam een reis naar Moskou en Sint Petersburg maakte, werden we er door iedereen zeer open en hartelijk ontvangen. Met name de studenten van de prachtige universiteit in Sint Petersburg hadden kosten noch moeite gespaard om ons het naar de zin te maken. Ze organiseerden een uitgebreid symposium en debat over hoe wij, maatschappelijk betrokken burgers en politicologen in spé, met elkaar kunnen samenwerken, wat de (gezamenlijke) uitdagingen van de toekomst zijn en over wat ons verbindt en verdeelt. Díe connectie en de gewaagdheid om de moeite te nemen in elkaars leefwereld te verplaatsen, kan er voor zorgen dat er op een stabiele en boven alles vreedzame manier wordt gehandeld en samengewerkt. In plaats van ons op te (laten) warmen voor een (militair) conflict, zie ik meer heil in het steken van tijd, geld en energie in dit soort oprechte diplomatieke en sociaal-culturele oplossingen ten einde de brug die West en Oost verbindt stevig en voornamelijk open te houden. Opdat ze niet door een kleine club belanghebbende plotseling wordt omgevormd tot een nieuw ijzeren gordijn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *